Puppy komt thuis: wat regel je vooraf en waarom

Kort antwoord

Regel in de weken voor de komst vooral keuzes en afspraken: een vaste rustplek, een puppyproof huis, huisregels voor het hele gezin, een plan voor verlof en alleen zijn, en de papieren (chip, registratie, paspoort). Vraag de fokker of het asiel naar voer en gezondheid, en zoek een dierenarts. Spullen kopen komt op de tweede plaats.

Inhoud (12)

De weken voor je puppy thuiskomt voelen vaak als een lange boodschappenlijst. Onze kijk: het grootste deel van de voorbereiding is geen shoppen, maar beslissen en afspreken. Dit artikel loopt de onderdelen langs en legt bij elk uit waarom het ertoe doet. Zo kun je zelf kiezen wat bij jouw gezin past.

Wat je in de weken vooraf doet (en waarom het loont)

Een puppy leert voortdurend, dus ook vanaf de eerste dag ¹. Daarom loont het om vooraf na te denken over waar hij rust, wat mag en wie wat doet. Dan hoef je dat niet te bedenken terwijl er een puppy tegen je enkels bijt.

We gaan door negen dingen:

1. een rustplek kiezen
2. je huis veilig maken
3. huisregels afspreken
4. de bench
5. verlof en alleen zijn
6. zindelijkheid en socialisatie
7. chip en papieren
8. vragen aan de fokker of het asiel
9. de dierenarts

Daarna volgt een korte lijst met spullen. Wat pas na aankomst hoeft, zeggen we erbij.

De eerste week zelf werken we hier niet uit. Abonnees van onze nieuwsbrief krijgen daarvoor een afdrukbare checklist voor de eerste week. Dit artikel gaat over de tijd ervoor.

Kies vooraf een plek voor je puppy

De PDSA (een Britse dierenzorgorganisatie) raadt aan om vooraf te kiezen waar het bed en de eigen ruimte van je puppy komen ¹. Het hele gezin moet weten dat dit zijn plek is en dat hij er met rust wordt gelaten ¹. Het idee erachter: elke hond heeft ergens nodig waar hij zich veilig voelt en kan wegkruipen als hij wil ontspannen ².

Waar slaapt en rust je puppy: dichtbij jou, maar afgeschermd

Beslis ook waar je puppy ’s nachts slaapt en hou dat vol. Of dat nu in je slaapkamer is of in een aparte kamer, je moet het volgens de PDSA van het begin af zo doen. Later verhuizen naar een andere kamer kan een puppy erg van streek maken ¹.

Kies liefst een plek waar mensen zijn. Gedragsdierenartsen van het Amerikaanse VCA raden af om een puppy in een afgelegen ruimte met weinig menselijk contact te zetten, zoals een wasruimte of kelder ⁴. Zorg voor een warm, droog en comfortabel bed. De plek is nooit een straf ⁴.

Een afgesloten hoek of puppyren voor als je niet kijkt

Kun je je puppy even niet begeleiden, bijvoorbeeld ’s nachts of als je weg moet, zet hem dan in een veilige afgesloten ruimte. VCA noemt een uitbraakveilige bench, een puppyren (een opvouwbaar hek waarmee je een stukje kamer afzet) of een puppyproof gemaakte kamer ⁴.

De RSPCA zegt dat een bench niet bedoeld is om ongewenst gedrag te voorkomen (zie de sectie over de bench). VCA ziet zo’n afgesloten ruimte juist als manier om problemen te voorkomen ⁴. Bedenk nu welke van de drie in jouw huis past.

Maak je huis puppyproof

Puppyproof maken is niet alleen veiligheid. Het is ook training. VCA schrijft dat een ongewenst gedrag voorkomen of tijdens het gedrag onderbroken moet worden. Laat je een puppy het zelfs eenmaal doen, bijvoorbeeld een verboden kamer binnengaan of op de zetel springen, dan beloon je het en zal hij het vaker proberen ⁴. Wie de kans wegneemt, hoeft achteraf minder te corrigeren.

Loop daarom vooraf door je huis en tuin, op de hoogte van een puppy. Veel puppy’s nemen in hun bek wat ze kunnen bereiken.

Kabels, schoenen en kauwbare dingen

De PDSA adviseert om kabels hoog op te bergen of met kabelgoten te beschermen, zodat je hond er niet door de stroomdraden heen knaagt ². Ruim ook weg wat hij voor speelgoed kan aanzien, zoals schoenen, kinderspeelgoed en afstandsbedieningen ².

Wat je hoog of achter een deur zet

Schoonmaakmiddelen kunnen echt schadelijk zijn voor honden. De PDSA raadt aan ze weg te zetten in een afgesloten kast of ruimte waar de hond niet komt ².

Een concrete lijst van giftige planten en stoffen geven we hier niet, omdat we die niet uit een bron kunnen onderbouwen. Twijfel je of iets in je huis of tuin gevaarlijk is, vraag het dan aan je dierenarts.

Trap, balkon, tuin en voordeur

Babyhekjes zijn volgens de PDSA een goed middel om je puppy langzaam kennis te laten maken met de rest van het huis. Ze houden hem ook uit kamers waar hij niet mag en weg van risico’s zoals de trap, tot hij daar klaar voor is ¹. Buiten maak je de omheining en poorten veilig. Heb je een vijver, dek die dan goed af, zodat je hond er niet in kan vallen of het water kan drinken ².

Spreek huisregels af voor je puppy er is

De PDSA raadt aan om vooraf regels vast te leggen, zoals of de puppy op de zetel of in bepaalde kamers mag. Iedereen thuis moet ze kennen en zich eraan houden. Het waarom: consequent zijn is de sleutel bij het trainen van elke hond, en je puppy leert de hele tijd ¹.

Ook de gedragsdierenartsen van AVSAB (een Amerikaanse vereniging voor diergedrag) zijn hier duidelijk over. Alle dieren leren het best met structuur, routine en richtlijnen, mits ze die aanleren zonder angst, intimidatie of pijn ¹¹. Belonen en grenzen stellen sluiten elkaar dus niet uit.

Wat mag en wat niet: beslis samen, vooraf

Zet met het hele gezin op papier wat mag. Denk aan de zetel, het bed, welke kamers verboden zijn, en eten van tafel. Spreek ook af hoe jullie reageren als je puppy iets doet wat niet mag. Volgens onze aanpak is roepen of wegduwen voor een puppy ook aandacht, en dat kan gedrag juist voeden.

Een gewoonte die je liever niet aanleert is op het aanrecht springen. Hoe je dat aanpakt, lees je in ons artikel over een hond die op het aanrecht springt. Kijk er nu al naar, want voorkomen is makkelijker dan afleren. Volgens de PDSA is het veel moeilijker om een gewoonte af te leren dan om een nieuwe aan te leren ¹.

Wie doet wat: uitlaten, voeren, trainen

Onze aanpak: verdeel de taken. Wie voedert, wie gaat met de puppy naar buiten ’s ochtends, wie oefent? Zo weet de puppy wat hij van wie kan verwachten. Spreek ook af met welke woorden jullie werken, want een hond kan niet raden dat “af” en “los” hetzelfde bedoelen.

Kinderen en bezoek de eerste weken

Heb je kinderen, lees dit stuk dan goed. De RSPCA meldt dat jonge kinderen veel vaker gebeten worden dan andere groepen. Mensen worden volgens onderzoek ook vaker gebeten door de hond van hun eigen gezin dan door een onbekende hond ⁹.

Geef je puppy een gezellige plek in een rustige kamer waar hij zijn eigen ruimte heeft. Leer kinderen om de hond met rust te laten als hij daar ligt ⁹. Ze mogen ook niet op de hond klimmen of aan zijn oren trekken ⁹.

Voor bezoek geldt: hou het de eerste dagen rustig. De PDSA raadt aan om bezoek een paar dagen te vermijden terwijl je puppy went ¹. Hoe je later een goed bezoekritueel opbouwt, komt in een apart artikel.

De bench: waarom en hoe je hem positief opbouwt

Over de bench zijn goede bronnen niet helemaal eensgezind. Daarom eerst wat ze zeggen, en daarna wat wij kiezen.

De bench als slaapkamer, niet als gevangenis

De RSPCA stelt dat een bench nooit mag dienen als straf, en ook niet om ongewenst gedrag zoals meubels slopen te voorkomen ⁶. Een hond de hele dag in de bench laten terwijl je werkt, is volgens de RSPCA nooit aanvaardbaar ⁶. De PDSA noemt een grens van maximaal drie uur per keer, en minder als de hond het niet gewend is ³. Bij een puppy geldt dat zeker: de RSPCA wijst erop dat puppy’s hun blaas en darmen minder lang kunnen ophouden dan volwassen honden ⁶. Geen bron noemt een grens speciaal voor puppy’s. Onze eigen inschatting is daarom: zie drie uur niet als norm voor een puppy, en vraag je dierenarts hoe lang het bij jouw puppy kan.

Maat, plek en een eerste kennismaking voor de puppy er is

Over de maat verschillen onze aanpak en die van de bronnen. Wij kiezen een bench waarin je hond kan staan, draaien en comfortabel liggen, en die niet veel groter is. De RSPCA zegt dat een bench voor een puppy groot genoeg moet zijn om in te groeien ⁶. De PDSA vindt te groot beter dan te klein ³. Onze maat wijkt dus af waar het gaat om extra ruimte om in te groeien. Met een kleine, groeiende puppy kun je twee kanten op. Twijfel je, bespreek de maat dan met je dierenarts of een beloningsgerichte trainer.

De PDSA merkt op dat het aanleren van de bench gewoonlijk minstens een paar weken duurt ³. Onze suggestie: begin daarom op de eerste dag met een langzame kennismaking, nog voor de puppy in de bench slaapt.

Zo bouw je het stap voor stap op, in een vereenvoudigde weergave van de RSPCA ⁶. De RSPCA sluit de deur al tijdens de eerste maaltijd, als de hond blij eet, en opent hem weer zodra hij klaar is:

1. Laat de bench iets prettigs zijn

   Zet de bench neer en leg er lekkers naast en daarna in. In onze aanpak hoort daar een kauwstaaf of gevuld voerspeeltje bij, zodat hij de plek met iets positiefs verbindt.

   Lukt het niet?

   Wil je hond er niet in? Ga een stap terug en laat hem weer buiten de bench eten of snoepen.

2. Laat hem in de bench eten

   Geef hem zijn eten in de bench.

   Lukt het niet?

   Toont hij stress? Dan ging het te snel. Ga terug naar de vorige stap.

3. Doe de deur heel even dicht

   Sluit de deur kort terwijl hij rustig eet of kauwt, en open hem weer voor hij onrustig wordt.

   Lukt het niet?

   Piept hij of hijgt hij? Dan heb je de tijd te snel verlengd. Doe een stap terug en maak de tijd weer korter.

4. Bouw op tot uit het zicht

   Verleng de tijd en loop daarna pas uit het zicht.

   Lukt het niet?

   Blijft hij onrustig? Ga terug naar de laatste stap die goed ging en probeer een andere dag opnieuw.

De RSPCA noemt zelf tekenen van stress: janken, hijgen, overmatig blaffen, wegkruipen of agressie. Zie je die, dan ging je te snel en zet je een paar stappen terug ⁶.

Als je geen bench wilt gebruiken

Dat kan. Kies dan een rustige hoek of mand, een puppyren of een puppyproof gemaakte kamer voor de momenten dat je niet kunt kijken ^2,4. Wat blijft gelden: een vaste rustplek, een afgeschermde ruimte als je weg moet, en nooit als straf. Gebruik een bench ook niet om verlatingsangst te beheersen zonder professionele begeleiding ³.

Verlof plannen en alleen zijn vanaf dag één oefenen

Misschien neem je de eerste weken vrij en ben je de hele tijd bij je puppy. Dat is begrijpelijk. Toch is het de moeite om nu al na te denken over alleen zijn.

Volgens de RSPCA is een van de meest doeltreffende manieren om angst bij alleen zijn te voorkomen, je hond van het begin af leren dat alleen zijn niet erg is. Dat doe je door de tijd heel geleidelijk op te bouwen en er iets prettigs aan te koppelen ⁷. De RSPCA zegt dat onderzoek zou tonen dat een geleidelijke gewenning vanaf de komst het risico op problemen later verkleint. De tekst noemt geen specifiek onderzoek ⁷. AVSAB adviseert ook om tijd in te plannen waarin de puppy alleen speelt of rust op een veilige plek. Dat leert hem zichzelf bezighouden, maar het is een oudere verklaring ¹⁰.

Hoeveel verlof heb je nodig en wie kan bijspringen

Onze suggestie: maak zelf een verlofplan dat past bij je puppy, je werk en je gezin. Stel jezelf wel deze vragen. Wie is er de eerste weken wanneer thuis? Wat gebeurt er als iemand ziek wordt? Wanneer kun je voor het eerst een korte afwezigheid inplannen?

Moet je meteen na aankomst lang weg, regel dan hulp van vrienden of familie, zegt de RSPCA ⁷. Doe dat vooraf, niet als je het nodig hebt.

Alleen zijn stap voor stap opbouwen

De RSPCA beschrijft de opbouw in stappen ⁷:

1. Rustig in het bed blijven terwijl jij erbij bent

   Moedig je hond aan om naar zijn bed te gaan en daar even te blijven, terwijl jij in de buurt bent. Beloon hem als hij rustig blijft liggen.

   Lukt het niet?

   Reageert hij onrustig? Ga terug naar de vorige stap.

2. Ga wat verder weg en blijf wat langer weg

   Bouw afstand en duur langzaam op, tot je de deur uit kunt.

   Lukt het niet?

   Reageert hij? Dan ging je te snel. Ga terug naar de vorige stap.

Wat als het niet lukt om alles te regelen

Dat is oké. Je hoeft niet alles vooraf perfect te hebben. Onze suggestie: kies twee of drie dingen die het meest tellen: een vaste rustplek, een puppyproof gemaakte ruimte en een plan voor wie er is. De rest bouw je onderweg op.

Toont je hond onrust, dan raadt de RSPCA aan om een dierenarts te spreken. Die kan doorverwijzen naar een klinisch gedragsdeskundige. Straf een hond nooit voor wat hij deed terwijl je weg was ⁷.

Zindelijkheid en socialisatie: wat je nu al kunt voorbereiden

Beide onderwerpen krijgen een eigen artikel. Hier gaat het alleen om wat je nu al kunt regelen.

Een vaste plasplek en een routine kiezen

De PDSA raadt aan om bij aankomst eerst naar de plasplek te gaan, zeker na een lange reis ¹. Kies daarom nu al een vaste plek buiten, waar je zonder omweg heen kunt lopen. Zo hoef je dat niet te bedenken als je puppy net in de auto is geweest.

Onze aanpak voor de puppytijd staat in ons artikel over een puppy zindelijk maken. Lees dat gerust vooraf door. Getallen over plasfrequentie of hoe lang het duurt, laten we hier weg, omdat ze per puppy verschillen.

Een rustig socialisatieplan: wie, wat en in welk tempo

Socialiseren betekent je puppy leren kennen met mensen, dieren, geluiden en plaatsen. AVSAB schrijft dat onvolledige of verkeerde socialisatie in de vroege levensperiode het risico op angst, vermijding en agressie later kan verhogen ¹⁰. Dezelfde bron beschrijft de eerste drie maanden als het belangrijkste venster om nieuwe ervaringen te leren kennen ¹⁰. Het moet zoveel mogelijk nieuwe mensen, dieren, dingen en plaatsen omvatten, zonder overprikkeling, zoals overdreven angst, terugtrekken of vermijden ¹⁰.

Toont je puppy angst, dan raadt AVSAB aan om veterinaire begeleiding te zoeken ¹⁰.

Schrijf voor jezelf op wie je puppy mag ontmoeten. Noteer ook welke geluiden en plekken je stap voor stap wilt laten horen en zien. En wie in je omgeving is rustig en vriendelijk met een pup?

Chip, registratie en papieren in België en Nederland

Controleer dit vooraf bij de fokker of het asiel, en niet pas als je puppy al in de auto zit. De regels verschillen per land. Hieronder staat alleen wat de officiële bronnen zeggen. Voor exacte, actuele termijnen en uitzonderingen volg je de links naar die bronnen bij de overheid.

In België

In Nederland

Een microchip is volgens VCA de meest aanbevolen vorm van identificatie. Het unieke nummer is gekoppeld aan je contactgegevens in een register ⁵.

Vragen aan de fokker of het asiel

Deze vragen zijn geen wet, maar handvatten. De bronnen hieronder zijn Brits (RSPCA, Royal Kennel Club). Ze gaan over goed fokken, niet over Belgische of Nederlandse regels. Neem dus de vragen over, en niet de Britse wettelijke kaders.

Bij een fokker

Vraag of je de pup met zijn moeder kunt zien. Volgens de Royal Kennel Club moet dat altijd kunnen ¹². De RSPCA waarschuwt voor een fokker die dat probeert te vermijden. Als de moeder er niet is, is de pup daar niet gefokt ⁸.

Stel deze vragen, en denk erbij na waarom ze ertoe doen:

• Welk voer krijgt de pup nu, en wanneer? Het overstappen naar een ander merk kan een van streek geraakte buik geven ¹². Ook kan de fokker zeggen wanneer, wat en hoeveel de pup gewoonlijk eet ¹.
• Zijn de ouders gescreend op erfelijke ziekten die in het ras voorkomen? De relevante testen verschillen per ras ^12,8.
• Hoe is de pup gesocialiseerd? Voor een puppy naar zijn nieuwe eigenaar gaat, zou hij een reeks ervaringen en geluiden moeten hebben gehad ¹². Kijk ook of de omgeving lijkt op jouw thuis. Een pup die weinig mensen of honden ontmoette of in een heel rustig huis leefde, heeft veel begeleiding nodig ⁸. Voor iemand die voor het eerst een hond neemt, kan zo’n pup volgens de RSPCA niet geschikt zijn ⁸.
• Krijg ik schriftelijk advies mee? Denk aan training, voeding, beweging, ontworming en inenting ¹².
• Is er een verkoopcontract, en neem je de pup terug bij problemen? Een verantwoorde fokker neemt een pup terug en zoekt een nieuw huis als er problemen zijn ¹².
• Wat is al gedaan aan ontwormen en vaccineren? Vraag dit zodat je dierenarts verder kan. Een schema noemen we hier bewust niet.

Neem de tijd om te kiezen. De RSPCA raadt aan niet te kopen bij het eerste bezoek ⁸.

Bij een asiel of pleeggezin

Onze suggestie is dezelfde soort vragen te stellen: wat weet het asiel over herkomst, gezondheid en gedrag, en hoe gaat de pup om met kinderen, andere honden en alleen zijn? Vraag ook welke papieren je meekrijgt en hoe voeding en voertijden nu zijn. Dat laatste kan het asiel of pleeggezin je zeggen ¹.

De RSPCA meldt dat honden uit een asiel niet vaker scheidingsgerelateerd gedrag ontwikkelen dan honden uit een andere herkomst ⁷. Dat gedrag is wel een veelvoorkomende reden om een hond af te staan, dus alleen-zijn-training loont ook hier ⁷. Over papieren zie je hierboven de regels per land.

Dierenarts kiezen en eerste afspraak plannen

Zoek een dierenarts voor je puppy komt. Dan hoef je dat niet te doen als hij net thuis is. Een chip laat plaatsen en een paspoort regelen loopt in Nederland meestal via de dierenarts ¹⁶.

Volgens de Amerikaanse VCA moeten de meeste puppy’s op zes tot acht weken naar de dierenarts voor een gezondheidsonderzoek, waarbij ook vaccinaties en parasietbestrijding aan bod komen ⁵. Bespreek met je eigen dierenarts wanneer dat voor jouw puppy past. Intestinale wormen komen veel voor bij pups. De dierenarts adviseert een plan ⁵. Het schema en de middelen bepaalt jouw dierenarts, niet dit artikel.

Vraag bij je eerste kennismaking ook hoe je de dierenarts buiten kantooruren bereikt. Hoe de spoedopvang geregeld is, hangt af van je regio en je praktijk. Onze suggestie: vraag het gewoon aan je dierenarts.

Spullen: wat je nodig hebt en wat kan wachten

We noemen hier geen merken en geen producten. Het gaat om categorieën.

Onze suggestie: dit regel je vooraf:

• een rustplek: bench, mand of een afgeschermde hoek, en eventueel een puppyren
• een voerbak en het voer dat de fokker of het asiel nu geeft ¹²
• kauwspeelgoed
• een lijn (leiband) en een halsband of tuig, met een naampenning
• hekjes voor trap en verboden kamers ¹
• kabelgoten of een plek om kabels hoog op te bergen ²

Onze suggestie: laat wachten tot je puppy er is en je ziet wat hij gebruikt: speelgoed in grote hoeveelheid, extra manden, kleding en accessoires.

Een tip: regel eerst de plek, het voer van de fokker en de veiligheid van je huis, en koop de rest pas als je ziet wat je puppy echt gebruikt. Zo geef je geen geld uit aan spullen die hij niet nodig heeft. Dit is een suggestie van ons, geen bronvermelding.

Wil je precies weten wat je de eerste week nodig hebt? Onze nieuwsbriefabonnees krijgen daarvoor een afdrukbare checklist voor de eerste week.

Wanneer hulp inschakelen

Onze suggestie: bel je dierenarts als je twijfelt over de gezondheid van je puppy, over voeding, vaccinatie of ontworming, of als hij iets heeft opgegeten dat mogelijk schadelijk is. Een dierenarts kan ook doorverwijzen naar een klinisch gedragsdeskundige ⁷.

Merk je dat alleen zijn na weken oefenen stress geeft, of wordt je puppy onrustig voor je vertrekt? Ga dan eerst naar de dierenarts. Bij problemen met alleen zijn raadt de PDSA een dierenarts of een gedragsdeskundige aan ³.

Zoek een beloningsgerichte trainer als je vragen hebt over opvoeding en gewoontes die je niet wilt aanleren. Kies er een die werkt zonder angst, intimidatie of pijn. Dat sluit aan bij wat AVSAB aanbeveelt: klassen en training thuis op basis van beloning ^10,11.

Twijfel je of je klaar bent? Dat hoeft niet perfect. Als de rustplek, de veiligheid, de huisregels, de papieren en een dierenarts geregeld zijn, kun je rustig beginnen.