Kort antwoord
Terugroepen leer je in fases: eerst in huis en tuin zonder afleiding, dan op een lange lijn in rustige omgevingen, en pas daarna los op een afgeschermde plek. Kies één woord, roep één keer en beloon met iets extra lekkers. Straf nooit, ook niet als je hond lang deed over terugkomen. Bouw afleiding langzaam op en ga een stap terug als het niet lukt.
Inhoud (9)
Je roept je hond, en hij kijkt even op en loopt daarna gewoon door. Dat is frustrerend, en ook niet zonder risico. Terugkomen is een vaardigheid die je in stappen opbouwt, net als zit of lig. Dit artikel geeft je een plan in drie fases, met per fase een duidelijk moment om door te gaan.
We zeggen erbij wat bronnen zeggen en wat onze eigen keuze is. Onze keuzes staan in kaders of zijn met “onze” aangeduid, met de reden erbij. Waar goede bronnen het oneens zijn, lees je dat er ook bij.
Waarom je hond buiten niet komt (en wat bronnen daarover zeggen)
Terugkomen vraagt iets lastigs van je hond
Terugkomen vraagt van je hond iets lastigs. Hij moet stoppen met iets interessants en zich van dat interessante afwenden. Daarom moet dicht bij jou zijn het leukste zijn wat hij zich kan voorstellen 5.
Volgens Hart voor Dieren is een hond die niet komt dus niet hardleers: het probleem zit vaak in het commando, de stem of de houding waarmee er geroepen wordt 7. Ook AKC noemt twee gewone oorzaken: de omgeving is te druk, of je hond begrijpt de oefening nog niet goed genoeg voor dit niveau 5.
Wanneer het woord al “vergiftigd” is
Een woord kan zijn betekenis verliezen. AKC zegt dat je een terugroepwoord het snelst “vergiftigt” door het steeds te herhalen zonder dat je hond reageert 5. Whole Dog Journal waarschuwt voor twee gevolgen: je hond leert dat het woord niets betekent, of jij wordt steeds bozer en het woord krijgt een vervelende lading 6.
Ook een boze reactie kan meespelen. In een voorbeeld beschrijft Hart voor Dieren een hond die het commando ging koppelen aan een boos baasje, nadat hij boos was aangelijnd omdat hij niet kwam 7. Dat is een voorbeeld uit de praktijk, geen onderzoek. Weet je dat je woord al versleten is, dan kan een nieuw woord en een frisse start helpen 5.
Voor je begint: signaal, beloning en spelregels
Eén woord kiezen en dat woord beschermen
Volgens VCA (dierenartsen-gedragsspecialisten) moet het woord uniek zijn, makkelijk te zeggen en niet in andere situaties klinken. Zij noemen “here” en “come” als gangbare keuzes en zeggen dat je later een fluitsignaal kunt toevoegen 1.
Is je woord al versleten, dan raadt AKC een nieuw woord en een frisse start aan 5. Ook Hart voor Dieren adviseert een nieuw woord 7.
MSPCA-Angell adviseert dat het hele gezin meedoet met de training 3.
Eén keer roepen, met een vrolijke stem
Zeg het woord één keer en houd je toon vrolijk, niet streng 1. Hart voor Dieren zegt hetzelfde: één keer enthousiast roepen is meestal genoeg, en je hond krijgt meteen zijn beloning 7.
Roep ook niet als je hond waarschijnlijk toch niet komt. Whole Dog Journal raadt dat af, want zo leert hij dat het woord niets betekent. Zorg eerst dat je zijn aandacht hebt 6.
Een jackpot: welke beloning past bij moeilijke momenten
Hoogwaardige en onvoorspelbare beloningen maken terugroepen aantrekkelijk, schrijft Whole Dog Journal 6. Wij noemen de beloning na een goede terugkomst een jackpot: iets extra lekkers, zoals kip, kaas of worst.
Markeren met “Yes!” op het juiste moment
Fase 1: in huis en in de tuin
In deze fase is er geen afleiding en lukt bijna elke poging. Dat is de bedoeling. Je bouwt de gewoonte op dat jouw woord goede dingen betekent. MSPCA-Angell benadrukt dat veel geslaagde herhalingen de gewoonte opbouwen, en dat het niet van de ene dag op de andere gebeurt 3.
Zo ziet een oefenmoment eruit
-
Voeg het woord toe als hij al onderweg is
Duur: een paar herhalingen
Zeg het woord pas als je hond al naar je toe komt. Zo koppelt hij het aan iets wat hij toch al doet 1,5. Markeer met “Yes!” als hij aankomt en geef de jackpot.
Lukt het niet?
Loopt hij toch door? Doe een stap terug en laat hem eerst zonder woord naar je toe komen.
-
Maak het leuk en gevarieerd
Duur: een paar herhalingen
Loop een paar passen weg, roep vriendelijk en enthousiast, en maak jezelf klein. RSPCA meldt dat laag bij de grond komen je hond kan aanmoedigen om te komen 2. Roep ook zonder reden, niet alleen als je naar huis gaat 7.
Lukt het niet?
Lukt het vaak niet? Dan is de omgeving te moeilijk voor deze stap. Kies een rustiger kamer.
-
Vergroot de afstand langzaam
Duur: over meerdere dagen
Roep vanuit een andere kamer, daarna vanuit de tuin. RSPCA laat de afstand geleidelijk groeien 2. Oefen ook met een tweede persoon die om de beurt roept; dat noemen RSPCA en AKC als speelse variant 2,5.
Lukt het niet?
Gaat het mis bij een grotere afstand? Ga terug naar de afstand waarbij het wel lukte.
Wanneer ga je naar de volgende fase?
RSPCA zegt: pas als je hond consequent komt als je hem roept in huis en tuin, ga je oefenen in veilige buitenruimtes 2. Het criterium is dus niet een aantal dagen, maar je resultaat. Amber Hondenopvoedkunde raadt in haar lange-lijnstap aan om terug te gaan naar de vorige stap als het niet direct lukt, tot het foutloos gaat 8. Dat principe werkt in elke fase.
Fase 2: op de lange lijn in rustige omgevingen
Nu ga je naar buiten. De lange lijn is hier een trainingshulpmiddel: je hond krijgt ruimte, maar loopt niet weg. RSPCA beschrijft dat lange trainingslijnen vrijheid geven zonder dat je hond volledig vrij is 2. AKC noemt de lange lijn voor grotere, drukkere plekken, nadat je eerst in een veilig afgeschermd gebied hebt geoefend 5. Onze volgorde (eerst de lange lijn, dan loslaten) wijkt daar deels van af. VCA adviseert een tuig met een lange lijn om je pup veilig te houden 1. Whole Dog Journal waarschuwt dat het geen rollijn (flexilijn) mag zijn 6. We bespreken hier alleen het doel van de lijn; welke lijn je kiest, lees je in ons artikel over een hond die aan de lijn trekt.
Begeleiden met de lijn zonder te rukken of te trekken
Hier lopen bronnen en wij niet volledig gelijk. Daarom eerst wat de bronnen zeggen.
Afleiding stap voor stap opvoeren
Amber Hondenopvoedkunde adviseert de moeilijkheid en het aantal prikkels in mini-stapjes te verhogen en niet meteen naar een losloopgebied of druk park met veel honden te gaan 8. Onze opbouw gaat van tuin naar veld naar bos, en pas in het bos als het op het veld goed lukt. Dit is onze aanpak.
-
Roep pas als je zeker weet dat hij komt
Duur: elke oefening
Kies momenten waarop je hond op dat moment niets bijzonders doet. Amber Hondenopvoedkunde raadt aan pas te roepen als je zeker weet dat hij je hoort en reageert, zodat het vrijwel altijd lukt 8.
Lukt het niet?
Dreigt hij te falen? Zorg dat hij zich niet met de afleiding bezighoudt, doe de lijn weer aan en begin opnieuw op een makkelijker niveau 6.
-
Verhoog één ding tegelijk
Duur: over weken
Verander de plek, de afstand of de afleiding, maar nooit alles tegelijk. AKC waarschuwt dat te snel opvoeren je hond kan verwarren en de betrouwbaarheid kan verlagen 5. VCA schrijft in een artikel over pups dat het vele weken tot maanden oefening kan vragen voordat een hond met afleiding betrouwbaar reageert 1.
Lukt het niet?
Lukt het niet? VCA adviseert terug te gaan naar een makkelijkere stap 1.
-
Op elke nieuwe plek begin je weer op de lijn
Duur: elke nieuwe plek
Whole Dog Journal adviseert op elke nieuwe plek eerst op de lange lijn te oefenen tot je zeker weet dat hij echt betrouwbaar is, ook bij grote afleiding 6.
Lukt het niet?
Reageert hij niet op een afleiding zoals een andere hond? Onderbreek het contact, doe de lijn aan en noteer dat hij hier nog niet klaar voor is 6.
Fase 3: loslaten in een veilige omgeving
Wanneer is je hond er klaar voor?
Dit is het punt waar de meningen het meest uiteenlopen, en waar wij ook een eigen keuze maken.
Hier staat ook een harde grens, los van onze mening. Geen terugroep is perfect. Houd je hond dus aan de lijn als er een kans is dat een groot dier of een voertuig zijn pad kruist 1.
Volg ook de regels die bij jou gelden voor waar honden los mogen lopen. AKC (een Amerikaanse organisatie) noemt het respecteren van lokale aanlijnregels een onderdeel van verantwoord hondenbezit 5. Zoek die regels voor jouw gemeente of gebied zelf op.
Afgeschermde plek eerst, open ruimte later
Laat je hond alleen los op veilig afgeschermde plekken en oefen daar je terugroep. Dat is het advies van AKC 5. Ga je later naar een grotere en drukkere plek, gebruik dan weer de lange lijn 5.
Amber noemt als tussenstap dat je op een prikkelarme plek de lijn op de grond laat vallen, zodat je hem nog kunt oppakken 8. Houd rekening met wat er buiten anders is. Laat je hond een afleiding niet aan, zoals een andere hond, een bal of een persoon met snoepjes, doe dan de lijn weer aan en ga terug naar een makkelijker niveau 6. Dat is geen mislukking maar informatie: hij was nog niet klaar voor dat niveau.
Wat als je hond toch niet komt?
Het gebeurt, ook bij goed getrainde honden. Je hond ziet iets interessants en gaat. Dan telt wat jij in de eerste seconden doet.
Omdraaien en de andere kant op lopen
Ren niet achter je hond aan. AKC waarschuwt dat achternalopen het spel waarschijnlijk gaande houdt, doordat hij van je wegblijft. Ren juist van hem weg zodat hij jou volgt 5. Bij een weg of groot dier houd je hem volgens VCA aan de lijn, en je oefent vooraf de noodroep hieronder 1. RSPCA beschrijft in een oefenstap ook: een paar passen wegrennen, dan roepen, en laag bij de grond komen kan je hond aanmoedigen 2.
VCA beschrijft daarnaast een aparte noodroep (emergency recall). Dat is een nieuw, ongebruikelijk woord, los van je gewone terugroep. Je leert het aan door het woord vrolijk te zeggen en meteen veel lekkere beloningen rond je voeten te strooien. Om het levend te houden oefen je een paar keer per week. Gebruik je de noodroep vaker dan eens per paar maanden, dan heeft je gewone terugroep een opfrisser nodig 1.
Waarom je nooit straft als hij eindelijk komt
Ook als je lang hebt staan wachten en gefrustreerd bent geraakt: prijs hem. AKC zegt het zonder omweg: straf nooit voor terugkomen, ook niet als je gefrustreerd bent omdat het lang duurde 5. VCA schrijft dat je je hond niet moet roepen om hem daarna uit te schelden. Komt hij, dan is het verleden vergeten, en straffen achteraf is contraproductief 1. RSPCA schrijft dat uitschelden na het roepen het minder waarschijnlijk maakt dat hij de volgende keer komt 2.
Onze reden om nooit te straffen, uit te schelden of achterna te lopen wanneer hij toch terugkomt: hij leert dan dat terugkomen onaangenaam is. Dat is onze visie en het laatste wat je wilt.
Veelgemaakte fouten die terugroepen vertragen
Zijn naam of het woord blijven roepen
Herhalen lijkt logisch, maar het werkt tegen je. Moet je jezelf herhalen, dan is de omgeving mogelijk te druk of begrijpt je hond de oefening nog niet goed genoeg 5. Ga dan terug naar een makkelijker niveau in plaats van harder te roepen.
Alleen roepen als het plezier stopt
Een veelgemaakte fout is je hond alleen terugroepen als het leuke voorbij is 5. RSPCA zegt dat je niet alleen moet roepen om hem weer aan te lijnen: hij maakt dat verband snel en komt dan met tegenzin 2.
Roep dus ook midden in het spel, beloon, en laat hem daarna weer gaan spelen 5. Zo wordt terugkomen een pauze in het plezier, geen einde ervan.
Te snel naar het bos gaan
Wie te snel de moeilijkheid opvoert, verwart zijn hond en kan de betrouwbaarheid verlagen 5. Oefen dagelijks en bouw langzaam op. Gaat het in de nieuwe omgeving mis, ga dan een stap terug. Onze visie: dan lag het waarschijnlijk aan het tempo en niet aan je hond. Onze uitleg: een hond herhaalt gedrag dat iets oplevert. Hoe dat werkt bij een andere gewoonte, lees je in ons artikel over een hond die op het aanrecht springt.
Wanneer hulp inschakelen
Heb je een pup? Dan helpt het om ook de voorbereiding te lezen: Puppy komt thuis: wat regel je vooraf.
Kort samengevat
- Terugkomen bouw je in drie fases op: huis en tuin, lange lijn, afgeschermd loslaten.
- Eén woord, één keer roepen, een echte jackpot.
- Onze aanpak: begeleid met de lijn, nooit met een ruk of sleuren.
- Laat pas los als het aan de lijn bijna altijd lukt, ook met afleiding. Dat is onze mening; bronnen zijn strenger of geven geen norm.
- Onze aanpak: kom je hond niet, draai dan om, loop de andere kant op en maak jezelf klein. Straf nooit als hij komt.
- Geen terugroep is perfect: houd je hond bij een weg of groot dier aan de lijn. VCA beschrijft daarnaast een aparte noodroep.
- Blijf oefenen, ook als het goed gaat.